اهميّت مزد معلوم شود چون از جانب او است فناناپذير است . سخن ما : 1 - در جمله ى « وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنا » ممكن است اين فكر پيدا شود كه بوسيله ى پيغمبر و مقام هدايت همه ى بشر براى هميشه ، چنين دستور بر خلاف عقل و مصلحت كه بجان يكديگر بيفتند و بكشند چه سود از آن منظور است ، اگرچه به صورت فرض و پندار باشد و پس از صدور فرمان عدّه اى كم تسليم به آن بشوند و ديگران انجام ندهند . جواب آن است : ميگويند : يكى از افسرهاى عالى رتبه ى تزارى روسيه براى نماياندن قدرت ، فرمان داد بقشون كه به صورت حركت نظام بروند به دريا و چندين هزار افراد لشكر بيك فرمان در دريا غرق شدند ، و ميگويند در ارتش قانونى است كه اگر فرمانده در موردى فرمان داد و فردى اطاعت نكرد بايد او را اعدام كنند چون افراد حقّ اعتراض بر افسر ندارند و اگر او فرمانى بر خلاف بدهد مسئول ما فوق خود است . منظور از نقل اين گفته ها كه بدرستى و نادرستى آن كارى نداريم استدلال بر يك مسئله ى مسلَّم در نزد مردم است و توضيح يك مطلب و آن توجّه به اين كه اشخاصى كه عهده دار سرپرستى و رهبرى عدّه اى مختلف هستند كه فكر و عقل آنها تفاوت - بسيار دارد و بخصوص اگر بدوى و وحشى باشند كه هيچ همآهنگى و حد مشترك ميان آنها نيست ، لازم است براى آنها يك حد مشترك و يك موقع توافق ايجاد شود تا موافقت و اتّحاد آنها در كارهاى همگانى فراهم شود از اين جهت لازم بوده است آنها را متوجّه كنند كه شما با همه ى اختلافات و ناسازگاريها بايد در برابر امر پيغمبر ( ص ) طورى باشيد كه از كشتن يكديگر خوددارى نكنيد ، و با ايجاد اين طور حسّ فرمان - برى آنطور مردم آماده ى تربيت ميشوند ، و نيز همين دستور از طرف حضرت موسى ( ع ) براى بنى اسرائيل نقل شده است ، چنان كه از مجمع البيان نقل كرديم ، پس به اين نتيجه ميرسيم كه ممكن است اين جمله اشاره باشد به اين مطلب : كه خود ميدانيد خوددارى از فرمان خدا كفر است اگرچه فرمان بكشتن يكديگر باشد ولى بر فرض كه بچنين فرمانى مأمور شويد بيشتر شما از انجام آن خوددار هستيد ، 2 - چون منظور از بيان اين مطلب ايجاد حسّ اطاعت كامل بوده است ، در دنباله ى آن جمله